{"id":49760,"date":"2022-12-12T11:29:34","date_gmt":"2022-12-12T11:29:34","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.metos.global\/?page_id=49760"},"modified":"2026-05-04T10:33:25","modified_gmt":"2026-05-04T10:33:25","slug":"disease-models-potato","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/metos.global\/pl\/disease-models-potato\/","title":{"rendered":"Modele chor\u00f3b - ziemniak"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Modele\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Ziemniak<\/b> modele choroby\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

P\u00d3\u0179NE \u015aWIAT\u0141O -<\/br>Phytophthora infestans<\/em><\/a><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

TomCast Alternaria -<\/br>A. solani<\/em><\/a><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

STONKA ZIEMNIACZANA Z KOLORADO -<\/br>Leptinotarsa decemlineata<\/em><\/a><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

APHID<\/br>MODEL RYZYKA<\/a><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tZalecane wyposa\u017cenie<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

P\u00f3\u017ana zaraza<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

P\u00f3\u017ana zaraza ziemniaka powodowana przez\u00a0Phytophtora infestans<\/em>\u00a0to jedna z najbardziej wyniszczaj\u0105cych chor\u00f3b ro\u015blin. Doprowadzi\u0142a do g\u0142odu i emigracji, gdy pojawi\u0142a si\u0119 w Europie. Jest to jedna z najwa\u017cniejszych chor\u00f3b, dlatego te\u017c dost\u0119pne s\u0105 liczne modele do niej.\u00a0P. infestans<\/em>\u00a0jest obowi\u0105zkowym paso\u017cytem. Mo\u017ce \u017cy\u0107 tylko w zielonej tkance swoich gospodarzy. Wa\u017cnymi gospodarczo ro\u015blinami, kt\u00f3re s\u0105 jego \u017cywicielami s\u0105 ziemniak, pomidor i jajczarnia. W ch\u0142odnym klimacie podczas zimy patogen nie znajdzie zielonej tkanki i musi hibernowa\u0107 w zainfekowanych bulwach lub w swoich owocnikach - oosporach. Oospory powstaj\u0105 tylko w miejscach, w kt\u00f3rych dwa r\u00f3\u017cne typy godowe\u00a0P. infestans<\/em>\u00a0s\u0105 obecne. Jest to odnotowywane w Europie od ostatnich 25 lat. Jeszcze wi\u0119ksze znaczenie ma hibernacja w zainfekowanych bulwach pozostawionych na polu jako samosiewy z powodu zbyt ma\u0142ej wielko\u015bci lub z innych powod\u00f3w lub zawilgoconych na polu jako odpady z przechowywania ziemniak\u00f3w.<\/p>

Nowsze metody laboratoryjne pozwoli\u0142y nam sprawdzi\u0107, czy w sadzonkach ziemniaka nie ma utajonych zaka\u017conych bulw. Pokaza\u0142o to, \u017ce musimy si\u0119 tego spodziewa\u0107 w nasionach ziemniaka. Ilo\u015bci, z jakimi musimy si\u0119 spodziewa\u0107 utajonych zaka\u017conych nasion, zale\u017c\u0105 od epidemii zarazy w ostatnim sezonie w rejonie produkcji nasion.<\/p>

P. infestans<\/em>\u00a0wzrost jak inne oomycetes w przestrzeni mi\u0119dzykom\u00f3rkowej swoich gospodarzy. Wzrost systemiczny jest wymuszony przez wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dn\u0105 i wysok\u0105 zawarto\u015b\u0107 wody w glebie lub nisk\u0105 zawarto\u015b\u0107 tlenu w glebie. Ro\u015bliny utworzone z bulw zaka\u017conych latentnie lub objawowo wykazuj\u0105 przed\u0142u\u017cony wzrost systemiczny w okresach z zaleganiem wody. Rano podczas takich okres\u00f3w i po nich mo\u017cna znale\u017a\u0107 kie\u0142ki ziemniak\u00f3w pokryte bia\u0142ymi sporangiami. Sporangia u oomycetes powstaj\u0105 przy braku \u015bwiat\u0142a, je\u015bli wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna i temperatura s\u0105 wystarczaj\u0105co wysokie. Za\u00a0P. infestans<\/em>\u00a0Tworzenie sporangi\u00f3w b\u0119dzie mia\u0142o miejsce w noce o wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej wy\u017cszej ni\u017c 90% i temperaturze cieplejszej ni\u017c 10\u00b0C. Sporangia mog\u0105 by\u0107 roznoszone przez deszcz lub wiatr.<\/p>

W literaturze mo\u017cna znale\u017a\u0107 informacje o sporandiach kie\u0142kuj\u0105cych i infekuj\u0105cych podobnie jak konidia. Sporandia u oomycetes kie\u0142kuj\u0105 zazwyczaj za pomoc\u0105 zarodnik\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 ruchliwe w wolnej wodzie. Zarodniki p\u0142yn\u0105 do korytka stomijnego, gdzie infekuj\u0105 \u017cywiciela. Jim Deacon z Instytutu Biologii Kom\u00f3rkowej i Molekularnej Uniwersytetu w Edynburgu stwierdzi\u0142, \u017ce w temperaturze 12\u00b0C i ni\u017cszej wi\u0119kszo\u015b\u0107 sporangi\u00f3w uwalnia zoospory, natomiast w temperaturze wy\u017cszej ni\u017c 20\u00b0C wi\u0119kszo\u015b\u0107 sporangi\u00f3w kie\u0142kuje jak konidia z rurkami zarodkowymi. Dlatego te\u017c zaka\u017cenie\u00a0P. infestans<\/em>\u00a0w ch\u0142odnym klimacie jest najprawdopodobniej ograniczona przez obecno\u015b\u0107 wolnej wilgoci, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce dawa\u0107 rosa w noce o wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej wi\u0119kszej ni\u017c 90% potrzebna do tworzenia si\u0119 sporangi\u00f3w. Wi\u0119kszych infekcji nale\u017cy si\u0119 spodziewa\u0107 w przypadku deszczu, kt\u00f3ry rozprowadza zarodniki po polu ziemniak\u00f3w i prowadzi do wyk\u0142adniczego wzrostu liczby zaka\u017conych ro\u015blin.<\/p>

W silnie zaka\u017conych ro\u015blinach patogen rozwija si\u0119 systemicznie do wszystkich organ\u00f3w ro\u015bliny, w tym do bulw. W sytuacjach silnej presji choroby li\u015bcie ziemniaka musz\u0105 by\u0107 zabite herbicydem, aby unikn\u0105\u0107 infekcji bulw.<\/p>

Mimo, \u017ce Fieldclimate wspiera wiele modeli do prognozowania zarazy p\u00f3\u017anej, zalecamy stosowanie 3 modeli dla tej choroby.
Prosta zasada przewidywania pierwszego oprysku: Gdy przez 3 dni nie mog\u0142e\u015b wej\u015b\u0107 na swoje pole ziemniaczane z powodu przed\u0142u\u017caj\u0105cych si\u0119 deszcz\u00f3w, natychmiast rozpocznij oprysk, w miar\u0119 mo\u017cliwo\u015bci stosuj\u0105c mieszank\u0119 lecznicz\u0105.
U\u017cyj\u00a0Phytophthora infestans<\/em>\u00a0Model Infection Prediction w celu potwierdzenia mo\u017cliwych termin\u00f3w infekcji.
Wykorzystaj model NoBlight do okre\u015blenia oprysk\u00f3w fungicydami zapobiegawczymi.<\/p>

Model negatywnego rokowania wed\u0142ug Schr\u00f6dtera i Ullricha<\/h3>

Negatywna prognoza oznacza, \u017ce NIE nale\u017cy opryskiwa\u0107, dop\u00f3ki prognoza odpowiada na pytanie o obecno\u015b\u0107 patogenu na polu na NIE. To wyja\u015bnia termin prognoza negatywna. Negatywna prognoza Schr\u00f6dtera i Ullricha zosta\u0142a opublikowana w 1972 roku. Wykorzystuje ona temperatur\u0119, wilgotno\u015b\u0107 li\u015bci lub wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dn\u0105 i deszcz do oceny rozprzestrzeniania si\u0119 patogenu na polu ziemniaka.<\/p>

Modelowanie zaka\u017cenia przez\u00a0Pythophthora infestans
<\/em><\/span>Warto\u015b\u0107 w zakresie od 0 do 400 wskazuje na propagacj\u0119\u00a0P. infestans<\/em>\u00a0w terenie. Warto\u015b\u0107 ta wzrasta, gdy temperatura powietrza mie\u015bci si\u0119 w przedziale od 15\u00b0C do 20\u00b0C, gdy wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna jest wy\u017csza ni\u017c 70%. Szybciej wzrasta przez ca\u0142y czas, je\u015bli wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna jest wy\u017csza ni\u017c 90% i wyst\u0119puj\u0105 opady atmosferyczne lub je\u015bli li\u015bcie s\u0105 mokre przez ponad 4 godziny. Je\u015bli taka sytuacja trwa d\u0142u\u017cej ni\u017c 10 godzin to wzrost jest wi\u0119kszy. Podczas gdy oryginalny model definiuje pocz\u0105tek oblicze\u0144 wraz z pojawieniem si\u0119 ziemniaka na danym polu, zmienili\u015bmy pocz\u0105tek oblicze\u0144 na zasad\u0119 opart\u0105 na temperaturze, upewniaj\u0105c si\u0119, \u017ce dokonamy oblicze\u0144, gdy tylko pierwszy mo\u017cliwy ziemniak wyro\u015bnie. W przypadku ziemniaka, obliczenia b\u0119d\u0105 wykonywane, gdy temperatura od 10:00 do 18:00 b\u0119dzie wy\u017csza ni\u017c 8\u00b0C, a temperatura w nocy nie b\u0119dzie ni\u017csza ni\u017c 2\u00b0C.<\/p>

Interpretacja wynik\u00f3w w FieldClimate
<\/span>Schr\u00f6dter i Ullrich okre\u015blaj\u0105 warto\u015b\u0107 150, kt\u00f3ra odpowiada wyst\u0119powaniu choroby na polu 0,1%. Warto\u015b\u0107 250 odpowiada wyst\u0119powaniu choroby na poziomie 1%. Sugeruj\u0105 oni, \u017ce po roku z nisk\u0105 presj\u0105 zarazy p\u00f3\u017anej na obszarze produkcji nasion nie ma potrzeby wykonywania oprysk\u00f3w przed osi\u0105gni\u0119ciem warto\u015bci 250. Je\u015bli trzeba za\u0142o\u017cy\u0107 wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 inokulum opryski nale\u017cy rozpocz\u0105\u0107 od warto\u015bci 150. Negatywna prognoza by\u0142a stosowana z du\u017cym powodzeniem od 1972 roku do lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych ubieg\u0142ego wieku. By\u0142 to czas, w kt\u00f3rym nie stwierdzono odporno\u015bci na Metalaxyl. Pierwszym opryskiem w tych latach by\u0142 zwykle Metalaxyl i dzi\u0119ki niemu pole mog\u0142o by\u0107 oczyszczone z\u00a0P. infestans<\/em>. Obecnie na du\u017cych obszarach wyst\u0119puje odporno\u015b\u0107 na ten zwi\u0105zek i nie mamy \u017cadnego fungicydu wykazuj\u0105cego podobny efekt oczyszczania. Na obszarach, gdzie ziemniak pod os\u0142onami jest uprawiany obok ziemniaka na otwartym polu, sugerujemy rozpocz\u0119cie oprysk\u00f3w zaraz po usuni\u0119ciu folii z uprawy pod os\u0142onami. Choroba mo\u017ce rozwija\u0107 si\u0119 pod foli\u0105, a po jej usuni\u0119ciu uprawy pod os\u0142onami stan\u0105 si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em inokulum.<\/p>

P. infestans<\/em>\u00a0ro\u015bnie systemicznie wewn\u0105trz kie\u0142ka m\u0142odego ziemniaka. Ma to znaczenie, je\u015bli mamy utajone zaka\u017cone nasiona ziemniaka. Wzrostowi systemicznemu sprzyja nadmierne nasycenie gleby wod\u0105. Aby m\u00f3c otrzymywa\u0107 informacje o nasyceniu gleby wod\u0105 proponujemy zastosowanie czujnik\u00f3w znak\u00f3w wodnych. Znaki wodne s\u0105 bardzo ekonomiczne i bardzo pomocne przy nawadnianiu ziemniak\u00f3w. Je\u017celi po wschodach mamy kilkugodzinny okres, w kt\u00f3rym napi\u0119cie wody w czujniku znaku wodnego jest poni\u017cej 10 cBar (100mBar) i powy\u017cej 10\u00b0C temperatury powietrza musimy za\u0142o\u017cy\u0107 dobre warunki do systemicznego rozwoju patogenu i musimy rozpocz\u0105\u0107 opryski przeciwko zarazie p\u00f3\u017anej. Na wykresie wida\u0107 rosn\u0105ce pora\u017cenie przez\u00a0P. infestans<\/em> osi\u0105gaj\u0105c warto\u015b\u0107 150 w dniu 6 czerwca (Negativ Prognose Stufe) i warto\u015b\u0107 250 w dniu 26 czerwca (= Negativ Prognose Stufe, zielona linia). Pomiary ochronne powinny by\u0107 uwzgl\u0119dnione w zale\u017cno\u015bci od historii (inokulum, presja zarazy p\u00f3\u017anej w poprzednim roku).<\/p>

Model zaka\u017cenia p\u00f3\u017an\u0105 zaraz\u0105 FRY<\/h3>

Potrzebne czujniki:<\/u>\u00a0Opady, wilgotno\u015b\u0107 li\u015bci, wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna i temperatura<\/p>

W.E.FRY (1983) opublikowa\u0142 swoj\u0105 prac\u0119 dotycz\u0105c\u0105 infekcji ziemniak\u00f3w o r\u00f3\u017cnym poziomie podatno\u015bci przy r\u00f3\u017cnych okresach wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej wy\u017cszej ni\u017c 90% lub wilgotno\u015bci li\u015bci i temperatur. Na podstawie tych wynik\u00f3w opracowa\u0142 model infekcji dla zarazy p\u00f3\u017anej w ziemniaku, a w nast\u0119pnym kroku model do oszacowania w\u0142a\u015bciwego odst\u0119pu mi\u0119dzy opryskami dla fungicydu klorantonil (Bravo).<\/p>

Odmiany podatne mog\u0105 zosta\u0107 zainfekowane w kr\u00f3tszym okresie wilgotno\u015bci, a nasilenie choroby b\u0119dzie wi\u0119ksze. Natomiast odmiany \u015brednio podatne i odporne potrzebuj\u0105 d\u0142u\u017cszego okresu wilgotno\u015bci lub cieplejszych temperatur, aby zosta\u0107 zainfekowane, a nasilenie choroby jest mniejsze.<\/p>

Dla odmian podatnych maksymalna ocena okresu infekcji mo\u017ce wynosi\u0107 7, podczas gdy dla odmian \u015brednio podatnych mo\u017ce wynosi\u0107 6, a dla odmian odpornych tylko 5. W ten sam spos\u00f3b ocena odst\u0119pu mi\u0119dzy opryskami jest uzale\u017cniona od poziomu podatno\u015bci odmiany. Oprysk jest konieczny, je\u015bli od ostatniego oprysku min\u0119\u0142o wi\u0119cej ni\u017c 6 dni, a skumulowane jednostki zarazy przekraczaj\u0105: 30 dla odmian podatnych, 35 dla odmian \u015brednio podatnych i 40 dla odmian \u015brednio odpornych. Model ten mo\u017cna uzna\u0107 za okre\u015blany jako SIM. Model SIM mo\u017ce by\u0107 wykorzystany r\u00f3wnie\u017c do oszacowania pierwszego oprysku. Pierwszy oprysk by\u0142by w\u0142a\u015bciwy, gdyby przekroczone zosta\u0142y progi 30, 35 lub 40 skumulowanych warto\u015bci nasilenia choroby. Model ten mo\u017ce by\u0107 stosowany r\u00f3wnie\u017c na obszarach z ci\u0105g\u0142\u0105 upraw\u0105 ziemniak\u00f3w lub pomidor\u00f3w.<\/p>

Model ten jest bardzo przydatny do oszacowania, czy potrzebny jest nowy oprysk. Mo\u017cemy zacz\u0105\u0107 kumulowa\u0107 jednostki Fry od daty ostatniego oprysku. Je\u015bli skumulowana warto\u015b\u0107 przekroczy pr\u00f3g, b\u0119dziemy musieli wykona\u0107 ponowny oprysk.<\/p>

W FieldClimate infekcje trzech klas ostro\u015bci odmian ziemniaka Susceptible, Moderate i Resistent s\u0105 przedstawione za pomoc\u0105 krzywej infekcji. Po osi\u0105gni\u0119ciu 100% infekcji warunki do infekcji przez P. infestans<\/em>\u00a0by\u0142y optymalne. W tym przyk\u0142adzie widzimy dobre warunki do infekcji na pocz\u0105tku maja, ale odmiany (zw\u0142aszcza umiarkowane i odporne) nie zosta\u0142yby zainfekowane, poniewa\u017c godziny wysokiej wilgotno\u015bci wzgl\u0119dnej by\u0142y zbyt kr\u00f3tkie.<\/p>

Literatura:<\/em><\/p>