{"id":46944,"date":"2022-08-05T11:27:19","date_gmt":"2022-08-05T11:27:19","guid":{"rendered":"https:\/\/dev.metos.global\/?page_id=46944"},"modified":"2023-06-21T08:02:58","modified_gmt":"2023-06-21T08:02:58","slug":"disease-models-olive","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/metos.global\/pl\/disease-models-olive\/","title":{"rendered":"Modele choroby - oliwka"},"content":{"rendered":"
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\"Modele\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Oliwka<\/b> modele choroby\n<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Oliwka (Olea europaea L.<\/em>), uprawiana na ponad 8 mln ha, jest drug\u0105 po palmie oleistej najwa\u017cniejsz\u0105 na \u015bwiecie upraw\u0105 drzew owocowych, a jej uprawa tradycyjnie koncentruje si\u0119 w rejonie Morza \u015ar\u00f3dziemnego. Ca\u0142kowita produkcja oliwy z oliwek w sezonie 2006-2007 wynios\u0142a 2.859,5 tys. ton (dane International Olive Oil Council (IOOC)). Kraje Europy Po\u0142udniowej odpowiadaj\u0105 za oko\u0142o 74,9% \u015bwiatowej produkcji, a g\u0142\u00f3wnym producentem jest Hiszpania (38,7%), nast\u0119pnie W\u0142ochy (21%) i Grecja (12,9%). Innymi wa\u017cnymi producentami oliwy z oliwek s\u0105 Turcja, Tunezja i Syria (17,1%), a tak\u017ce Jordania, Maroko i Algieria.<\/p>

Pawia plamka jest r\u00f3wnie\u017c znana jako parch oliwek i plamka li\u015bci i jest szeroko rozpowszechniona we wszystkich g\u0142\u00f3wnych regionach uprawy oliwek na \u015bwiecie (Obanor et al. 2005). Stwierdzono, \u017ce objawy wyst\u0119puj\u0105 g\u0142\u00f3wnie na li\u015bciach i objawiaj\u0105 si\u0119 jako ciemnozielone do czarnych plamy otoczone \u017c\u00f3\u0142t\u0105 aureol\u0105 podobn\u0105 do plamki na pawich pi\u00f3rach; st\u0105d nazwa pawia plama (Graniti 1993; Shabi et al. 1994). Pawia plamka jest uwa\u017cana za najwa\u017cniejsz\u0105 chorob\u0119 gaj\u00f3w oliwnych w Hiszpanii (Trapero i Blanco, 2008). Straty w uprawach wynikaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie z defoliacji zainfekowanych drzew, s\u0142abego wzrostu i obumierania zdefoliowanych ga\u0142\u0119zi oraz zmniejszenia plonu owoc\u00f3w (Graniti 1993; Viruega et al. 1997). Stwierdzono, \u017ce silna defoliacja powoduje op\u00f3\u017anienie dojrzewania i spadek wydajno\u015bci oleju we W\u0142oszech (Graniti 1993) i Nowej Zelandii (MacDonald et al. 2000).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

PARCH OLIWEK LUB PLAMA LI\u015aCI -<\/br>Venturia oleaginea<\/em><\/a><\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t\t\t\tZalecane wyposa\u017cenie<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t
\n\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t
<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t

Parch oliwek<\/h2>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t
\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Parch oliwek lub plamisto\u015b\u0107 li\u015bci, powodowane przez grzyb Spilocaea oleagina<\/em>jest szeroko rozpowszechniona w regionie \u015br\u00f3dziemnomorskim. Straty wynikaj\u0105 g\u0142\u00f3wnie z defoliacji silnie zainfekowanych drzew, co w konsekwencji prowadzi do zmniejszenia plon\u00f3w.<\/p>

Symptomy<\/h3>

Objawy ograniczaj\u0105 si\u0119 g\u0142\u00f3wnie do li\u015bci i wyst\u0119puj\u0105 w postaci ciemnobr\u0105zowych, okr\u0105g\u0142ych, strefowych plam otoczonych \u017c\u00f3\u0142t\u0105 aureol\u0105 (\"pawie oko\"). S. oleagina<\/em> wykazuje typowy wzrost podsk\u00f3rny, tworz\u0105c p\u0142askie kolonie w obr\u0119bie warstwy kutikularnej grubej \u015bciany kom\u00f3rkowej epidermy. Ten zwyczaj zosta\u0142 powi\u0105zany z reakcj\u0105 obronn\u0105 gospodarza polegaj\u0105c\u0105 na mobilizacji i rozk\u0142adzie glukozydu fenolowego oleuropiny oraz hamowaniu enzym\u00f3w pektolitycznych produkowanych przez patogen. Choroba jest szczeg\u00f3lnie silna w g\u0119sto obsadzonych gajach podatnych odmian oliwek i w szk\u00f3\u0142kach. Infekcje mog\u0105 wyst\u0119powa\u0107 przez ca\u0142y rok, z wyj\u0105tkiem gor\u0105cego i suchego lata, kiedy wyst\u0119puj\u0105 korzystne temperatury (opt. 16-21\u00b0C) i deszcz. Konidia, powstaj\u0105ce na wierzcho\u0142ku kr\u00f3tkich konidiofor\u00f3w o kszta\u0142cie ampularii, s\u0105 zwykle przenoszone przez krople deszczu, ale ostatnie dane wskazuj\u0105, \u017ce wilgotne pr\u0105dy powietrzne i owady r\u00f3wnie\u017c przyczyniaj\u0105 si\u0119 do ograniczonego rozprzestrzeniania si\u0119 z powietrza. Zazwyczaj okres inkubacji wynosi oko\u0142o 2 tygodni; je\u015bli jednak po infekcji nast\u0119puje gor\u0105cy okres, mo\u017ce on trwa\u0107 kilka tygodni. Plamy powsta\u0142e ju\u017c wiosn\u0105 mog\u0105 przesta\u0107 rosn\u0105\u0107 latem, a wznowi\u0107 wzrost i sporulacj\u0119 jesieni\u0105. Harmonogram chemicznego zwalczania obejmuje zabiegi fungicydami (zw\u0142aszcza miedziowymi) w g\u0142\u00f3wnych sezonach infekcji (wiosna i jesie\u0144).<\/p>

Cykl \u017cycia choroby<\/h3>

Silnie zainfekowane li\u015bcie i owoce na ziemi, a tak\u017ce na tych, kt\u00f3re pozosta\u0142y na drzewie, s\u0105 oznak\u0105\u00a0\u017ar\u00f3d\u0142o inokulum<\/u> na bie\u017c\u0105cy sezon lub umo\u017cliwi\u0107 zimowanie grzyba. Wiadomo, \u017ce patogen na og\u00f3\u0142 prze\u017cywa niekorzystne warunki, np. such\u0105, gor\u0105c\u0105 pogod\u0119, zar\u00f3wno w opad\u0142ych li\u015bciach, jak i w zainfekowanych li\u015bciach na drzewie. Konidia powsta\u0142e w li\u015bciach na drzewie mog\u0105 przetrwa\u0107 kilka miesi\u0119cy; chocia\u017c po oddzieleniu si\u0119 od konidiofor\u00f3w trac\u0105 zdolno\u015b\u0107 kie\u0142kowania w czasie kr\u00f3tszym ni\u017c tydzie\u0144 (Viruega i Trapero 1999). Po okresie\u00a0wilgotna ciep\u0142a pogoda<\/u>\u00a0Na plamach li\u015bciowych \u0142atwo wytwarzane s\u0105 nowe partie konidi\u00f3w. \u017bywotne konidia wytwarzane s\u0105 tak\u017ce w opad\u0142ych li\u015bciach. Jednak ich rol\u0119 jako inokulum do wytwarzania nowych infekcji uwa\u017ca si\u0119 za znikom\u0105 (Trapero i Blanco 2008). Niniejsze badania wykaza\u0142y, \u017ce choroba na og\u00f3\u0142\u00a0sprzyja ch\u0142odna pogoda<\/u>Jednak\u017ce zaobserwowano, \u017ce ciep\u0142a i wilgotna pogoda latem 2009 roku r\u00f3wnie\u017c sprzyja\u0142a wyst\u0119powaniu choroby. Obserwacje te potwierdzaj\u0105 wyniki bada\u0144 Viruega i Trapero (1999), kt\u00f3rzy stwierdzili, \u017ce w Hiszpanii infekcje li\u015bci mog\u0105 pozosta\u0107 utajone przez ca\u0142e lato, nie powoduj\u0105c opadania li\u015bci i stanowi\u0105 g\u0142\u00f3wne \u017ar\u00f3d\u0142o inokulum dla infekcji w okresie jesienno-zimowym. Obserwacje wskaza\u0142y r\u00f3wnie\u017c, \u017ce\u00a0m\u0142ode li\u015bcie<\/u>\u00a0by\u0142y bardzo podatne na infekcj\u0119 wiosn\u0105, a li\u015bcie w ni\u017cszych partiach drzew by\u0142y cz\u0119\u015bciej zaka\u017cone. Jest to zgodne z zapotrzebowaniem patogenu na wysok\u0105 wilgotno\u015b\u0107 do rozwoju. Kie\u0142kowanie wymaga 98% wilgotno\u015bci, a temperatury w zakresie 0-27\u00b0C (Trapero Cassas 1994). W Australii choroba mo\u017ce by\u0107 nieaktywna podczas gor\u0105cego i suchego lata. Kie\u0142kowanie zarodnik\u00f3w jest ograniczone w temperaturze powy\u017cej 30\u00b0C. Strona\u00a0procent kie\u0142kuj\u0105cych konidi\u00f3w zmniejsza si\u0119 liniowo proporcjonalnie do wieku li\u015bcia, wynosz\u0105c 58% w 2 tygodniu i 35% w 10 tygodniu<\/u>. Temperatura istotnie wp\u0142ywa na cz\u0119stotliwo\u015bci kie\u0142kowania konidium na wilgotnych li\u015bciach w temperaturze od 5\u00b0C do 25\u00b0C. Procent\u00a0kie\u0142kowanie wzrasta z 16,1, 23,9, 38,8 do 47,8 i ponownie spada do 35,5% po 24 h<\/u>. Formowanie appressorii nast\u0119powa\u0142o po 6 h od pierwszych oznak kie\u0142kowania. Procent kie\u0142k\u00f3w z appressoriami wzrasta wraz ze wzrostem temperatury, osi\u0105gaj\u0105c maksimum 43% w 15\u00b0C. W temperaturze 25\u00b0C po 48 h inkubacji nie powstaj\u0105 \u017cadne appressoria. Zwi\u0119kszanie\u00a0czas trwania zwil\u017cenia<\/u>\u00a0powoduje kie\u0142kowanie coraz wi\u0119kszej liczby konidi\u00f3w we wszystkich badanych temperaturach (5-25\u00b0C). Minimalne okresy zwil\u017cenia li\u015bci wymagane do kie\u0142kowania w 5, 10, 15, 20 i 25\u00b0C wynosi\u0142y odpowiednio 24, 12, 9, 9 i 12 h. W temperaturze 20\u00b0C kr\u00f3tszy okres zwil\u017cenia (6 h) jest wystarczaj\u0105cy, je\u015bli kie\u0142kuj\u0105ce konidia zosta\u0142y nast\u0119pnie umieszczone w 100% RH, ale nie w 80 lub 60%. Jednak\u017ce,\u00a0\u017cadne konidia nie kie\u0142kuj\u0105 nawet bez wolnej wody<\/u>\u00a0po 48 h inkubacji w temperaturze 20\u00b0C i 100% RH. Graficzna prezentacja modelu Peacock spot pokazuje.\u00a0wilgotno\u015b\u0107 li\u015bci, wilgotno\u015b\u0107 wzgl\u0119dna i temperatura powietrza<\/u>\u00a0wraz z wynikami dla\u00a0infekcja<\/u>\u00a0post\u0119p i\u00a0nasilenie infekcji<\/u>. Poni\u017cszy wykres wskazuje na infekcj\u0119 rozpoczynaj\u0105c\u0105 si\u0119 17 grudnia o godzinie 19:00 i ko\u0144cz\u0105c\u0105 si\u0119 o 100% 18 grudnia o godzinie 11:00. Ci\u0119\u017cko\u015b\u0107 infekcji jest obliczana po d\u0142u\u017cszym okresie wilgotnym i wzrasta\u00a0w krokach do 4<\/u>, co oznacza.\u00a0najwy\u017csza obliczona dotkliwo\u015b\u0107<\/u>\u00a0na ten okres infekcji.<\/p>

Literatura:<\/em><\/p>